sobota, 18 marca 2017

Jak wyglądają i co mogą oznaczać nowe plany rządu wobec OFE i IKZE?

Są nowe plany zmian w systemie emerytalnym.

Nie wiem, czy i kiedy zostaną wprowadzone w życie. Brakuje w nich wielu szczegółów. Jesteśmy na etapie pierwszych informacji prasowych i zapowiedzi, że wokół pomysłu powstaną projekty ustaw. W momencie publikacji tego artykułu wszystko działa na obecnych zasadach.

Poprzednia wersja zmian (szczegóły) jest już podobno nieaktualna 🙂

W tym tekście analizuję zmiany z punktu widzenia kogoś, kto już oszczędza na IKE i IKZE. Tylko tyle i aż tyle. Od razu mówię, że nie analizuję:

  • czy zmiany rozwiążą problem niskich oszczędności długoterminowych Polaków,
  • jak wpłyną na polski rynek kapitałowy,
  • co oznaczają dla Otwartych Funduszy Emerytalnych (OFE),
  • czy będą trwałe.

Zmiany w systemie emerytalnym OFE i IKZE 2017 Morawiecki i Borys

Co wiemy o nowych planach ministra Morawieckiego wobec OFE i IKZE?


W nowej wersji zmian ma wydarzyć się coś takiego:

Ze środków, którymi wciąż zarządzają OFE:

  • 75% ma trafić na indywidualne konta zabezpieczenia emerytalnego (IKZE),
  • 25% ma trafić na indywidualne subkonta w ZUS.

Informacja pochodzi z Pulsu Biznesu. Więcej informacji można znaleźć również na Analizy.pl.

We wcześniejszej wersji zmian 75% środków zgromadzonych indywidualnie na OFE miało trafić na indywidualne konta emerytalne (IKE).

Dlaczego jednak na IKZE a nie na IKE? Oficjalna przyczyna: OFE i IKZE mają bardziej zbliżony schemat opodatkowania wpłat (składek) – pomniejszają one podstawę opodatkowania PIT z pracy.


Jak zmiany wpłyną na IKZE?


W tej chwili działanie IKZE reguluje ustawa o IKE i IKZE. Ustala między innymi:


Niewykluczone, że zmiany, które proponuje minister Morawiecki i jego zespół (m.in. Paweł Borys z Polskiego Funduszu Rozwoju), będą wymagały zmiany niektórych zapisów w tej ustawie. Być może powstanie nowa ustawa.

Puśćmy na chwilę wodze wyobraźni.


Wariant neutralny: niewiele się zmienia


W najbardziej neutralnej wersji z punktu widzenia obecnych właścicieli IKZE, rząd z automatu otwiera dla nich „drugie IKZE”, na którym znajdzie się 75% środków, które zgromadzili w OFE. Bez zmian pozostaje wszystko inne (w tym możliwość odliczenia nowych wpłat na IKZE od podstawy opodatkowania).

Każdy może sam decydować, czy chce wpłacać roczny limit wpłat na IKZE na swoje oryginalne IKZE czy na IKZE, które powstało z przekształcenia z OFE. Tak czy siak, odliczyć od podstawy opodatkowania może tylko roczny limit wpłat.

Jeśli ktoś nie ma w tej chwili IKZE, rząd z automatu otwiera mu IKZE przez przekształcenie OFE. Od tego momentu obowiązuje go taki sam limit wpłat i reszta zasad jak wszystkich innych właścicieli IKZE (zablokowana jest jednak możliwość zwrotu środków, które pochodzą z OFE).

Wariant pesymistyczny: kompletnie nowe zasady


W tym wariancie rząd przenosi 75% środków zgromadzonych indywidualnie na OFE na IKZE, podobnie jak w wariancie neutralnym. Jeśli ktoś już ma IKZE, po tej operacji będzie miał dwa. Jeśli ktoś jeszcze nie ma IKZE, a ma OFE, po operacji będzie miał IKZE zasilone 75% środków z OFE.

Różnica polega na tym, że rząd przy okazji mocno zmienia zasady działania IKZE, np. wprowadza nakaz lokowania środków w jakiś państwowy fundusz albo nakaz wypłaty za pośrednictwem ZUS. Pisałem kiedyś o tego typu scenariuszach.

Negatywem byłoby też „wymieszanie” środków z OFE ze środkami zgromadzonymi do tej pory przez właścicieli IKZE. O ile oszczędności na OFE mają niejasny, kontrowersyjny status (publiczne czy prywatne?), przy oszczędnościach na IKZE nie ma żadnej wątpliwości – pochodzą z dobrowolnych wpłat z zarobków netto. Pod tym względem nie różnią się niczym od zwykłych lokat bankowych czy jednostek funduszy inwestycyjnych. Są w 100% prywatne


Wariant optymistyczny: więcej zachęt


Przeniesienie środków z OFE na IKZE wygląda tak samo jak w poprzednich wariantach. W wersji optymistycznej różnica polega na tym, że rząd przy okazji tej operacji wprowadza korzystne zmiany z punktu widzenia właścicieli IKZE. Na przykład:

  • wzrasta roczny limit wpłat na IKZE, który można odpisać od podstawy opodatkowania,
  • zmniejsza się stawka podatku ryczałtowego (10%) od wypłaty z IKZE, np. do 5% albo jeszcze mniej.

Długa lista niewiadomych


Nie mam bladego pojęcia, który z wariantów zobaczymy w praktyce. Może cała operacja będzie wyglądać jeszcze inaczej. Możemy tylko spekulować.

Operacja wygląda na dość skomplikowaną i wciąż jest chyba więcej niewiadomych niż pewniaków, jeśli spojrzymy na pełny obraz sytuacji.

Nie jest jasne między innymi:

  • czy obecni właściciele IKZE, którzy mają też środki na OFE, mieliby po tej operacji dwa rachunki IKZE,
  • czy mogliby wpłacać nowe składki na oba (np. obciążając ten sam roczny limit wpłat),
  • czy środki transferowane z OFE na IKZE stanowiłyby nowe wpłaty na IKZE, które można odpisywać od podstawy opodatkowania (obstawiam, że nie – składki na OFE już raz pomniejszyły podstawę opodatkowania),
  • czy przy okazji operacji nastąpią jakieś zmiany w zasadach wpłat, zwrotów i wypłat z IKZE,
  • jak „stare” środki z OFE będą oddzielone (w przepisach prawa) od dotychczasowych i przyszłych wpłat na IKZE, żeby nie wprowadzać wątpliwości co do prywatnego statusu oszczędności na IKZE,
  • czy jeśli Trybunał Konstytucyjny uznał oszczędności na OFE za środki publiczne, rząd może je ot tak zamienić w środki prywatne,
  • co jest gwarantem trwałości i stabilności takiego rozwiązania, szczególnie w kontekście systemu OFE, który w kilkanaście lat przeszedł drogę od „ósmego cudu świata” do „kosztownego, nieudanego eksperymentu”, a oszczędności na OFE przeszły drogę od „prywatnych” do „publicznych” do – jeśli zmiany wejdą w życie – ponownie „prywatnych”,
  • do czego w ogóle prowadzą te częste, cząstkowe zmiany – czy ktoś ma wizję całości systemu emerytalnego, który w długim terminie po prostu działa.

Moje decyzje


IKZE prowadzę od 2012 w formie rachunku maklerskiego w BM BDM – można założyć je przez internetNiedawno rozliczyłem swoje wyniki. Co roku odliczam wpłaty od podatku dochodowego (przykład z rozliczenia za 2015).

Prowadzę też IKE w formie rejestru funduszy inwestycyjnych, na IKE Plus w NN TFI (wcześniej ING TFI). Pisałem w szczegółach o motywach tej decyzji i najważniejszych parametrach umowy.  Rozliczyłem swoje wyniki do 2016. NN TFI oferuje też rejestr funduszy inwestycyjnych w połączeniu z IKZE.

Niedawno stworzyłem rankingi wszystkich ofert IKZE oraz IKE dostępnych pod koniec 2016.

18 komentarzy:

  1. witam.
    podobnie jak autor tego bloga mam polise w Vienna Life, bez interesowania się i zarzadzania aktywnie swoim portfelem wydaje mi się nie możliwe aby być na "plusie", stąd moje pytanie gdzie i w jaki sposób czerpiesz swoja wiedze na temat funduszy z platformy, w co fundusze inwestują, czy..które z funduszy w danym okresie wybrać.. dzięki za jakiekolwiek wskazówki i podpowiedzi lub linki do stron.. a
    jeśli już na ten temat pisałeś to wybacz ale nie potrafiłem znaleźć artykułu który odpowiadałby na moje pytania..

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Witam, przenoszę ten komentarz do tego wpisu http://www.mojaprzyszlaemerytura.pl/2017/01/inwestowanie-viennalife-czy-warto-opinie.html Tam też na niego odpowiem.

      W tym artykule go usunę za kilka dni, bo nie jest na temat.

      Pozdrawiam, proszę wracać!

      Usuń
  2. Moja największa obawa co do planowanych zmian dotyczy bezpieczeństwa już ulokowanych środków na IKZE. Oby nie zamrożono ich swobody wypłaty i statusu prywatności łącząc z nowymi środkami z OFE.Podejrzewam,że planowane zmiany to kolejny sposób na dobranie się do społecznych pieniędzy.Tym razem kolejne 25%. Moje zaufanie do działań rządu jest niestety równe zeru :( Czekam na kolejne wpisy dotyczące tego tematu. Pozdrawiam!

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dzięki za komentarz i ważny głos w rozmowie!

      Niezależnie od tego, jak będzie dalej rozwijać się sprawa po stronie twórców prawa, planuję na najbliższą przyszłość dwa wpisy z tego nurtu:

      1. Rozmowę ze znajomym radcą prawnym na temat monitorowania zmian prawnych, przygotowywania się na nie zanim zaczną na nas oddziaływać oraz procesu tworzenia i wdrażania prawa w Polsce.

      2. Analizę ewentualnych zmian w statusie podatkowym wpłat, zwrotów i wypłat na IKE i IKZE. Co może się wydarzyć i co może oznaczać?

      Pozdrawiam, proszę wracać!

      Usuń
  3. Napisał Pan ,,czy środki transferowane z OFE na IKZE stanowiłyby nowe wpłaty na IKZE, które można odpisywać od podstawy opodatkowania (obstawiam, że nie – składki na OFE już raz pomniejszyły podstawę opodatkowania)''

    I tu nasuwa się pytanie. Czy środki przeniesione na IKZE z OFE przy braku odpisywania ich od podstawy opodatkowania będą tak jak środki prywatne które które wcześniej tam zainwestowaliśmy obciążone 10 % ryczałtem? Oto pytanie właściwe.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dzięki za komentarz!

      Bingo! To pytanie jak najbardziej można dodać do listy niewiadomych. W jaki sposób będzie przebiegać wypłata z IKZE środków, które trafiły tam z OFE. Czy będzie opodatkowana tak jak "normalna" wypłata z IKZE, czyli 10% ryczałtem? Czy ta zasada pozostanie? A może się zmieni? A może będzie inna dla wypłaty "normalnych" środków z IKZE i inna dla wypłaty środków z IKZE po transferze z OFE?

      Obserwujemy, co zaproponują twórcy nowego prawa.

      Pozdrawiam, proszę wracać!

      Usuń
    2. No to wracam. Napisał Pan ,,. Czy będzie opodatkowana tak jak "normalna" wypłata z IKZE, czyli 10% ryczałtem?'' według mnie bez możliwości odliczeń podatkowych nie. W tym momencie będzie to zwykły podatek uszczuplający ,,prywatne'' zasoby emerytalne Polaków. A jeśli możliwość odliczenia podaktu będzie to na jakich zasadach? I nie mówię tu o wysokości kwoty ale o ,,podatkowym'' czasie do odliczeń. Jeśli ktoś uzbierał na OFE 40 tys zł to w zależności od zarobków nie odliczy tego przez jeden rok bo rocznego zarobku do odliczeń mu nie wystarcza prawda? A jeśli ktoś ma pieniądze w ofe gdy pracował na umowę a teraz nie pracuje? To następne pytania.

      Usuń
    3. Dzięki za komentarz!

      Dokładnie taki problem jest z ewentualnymi odliczeniami środków przechodzących z OFE na IKZE od podstawy opodatkowania. To mogą być kwoty znacznie wyższe niż roczne limity wpłat na IKZE.

      Dlatego praktyczniejsze wydaje się zniesienie podatku ryczałtowego dla wypłat z tych środków. Dotychczasowe i nowe wpłaty na IKZE już byłyby opodatkowane ryczałtem 10%.

      To wszystko gdybanie. Poczekajmy na propozycje ustaw.

      Pozdrawiam, proszę wracać!

      Usuń
    4. @ Anonimowy

      Odpowiedź na Pana wątpliwości jest bardzo prosta.

      1. Kasa przetransferowana z OFE na (nowe) IKZE nie będzie mogła posłużyć do odliczeń w rocznym podatku, będzie za to opodatkowana przy wypłacie - 10-cio procentowym zryczałtowanym podatkiem od całości salda. Dlaczego tak? Bo można! Na pewno padnie argument, że składka na OFE nie była opodatkowana podatkiem dochodowym, więc państwo polskie może nałożyć sobie ryczałt 10% przy wypłacie tych środków. W domyśle - "cieszta się, że tylko tyle! Bo mogliśmy ukraść wszystko."

      2. Na początku będą funkcjonowały dwa rodzaje IKZE - stare i nowe, więc nie bój żaby... żadnych kontrowersji odnośnie ewentualnych odliczeń w PIT nie będzie. Bo to nie będzie żadne "stare" IKZE, tylko nowe OFE-IKZE. Pan Borys raczył się wypowiedzieć, że po 7 latach (dlaczego akurat wtedy , proszę mnie nie pytać...) będzie możliwe przelanie kasy z "nowego" IKZE na "stare" IKZE. Czy wcześniejsza wypłata też będzie wtedy możliwa (i na jakich ewentualnych warunkach), powiedzieć nie raczył.

      3. Wg mnie żadna nowa kasa z naszych wynagrodzeń na te "nowe" IKZE wpływać już nie będzie. Rząd powie "mata swoje piniądze" i odtrąbi sukces. Oczywiście, będzie zachęta do kolejnych wpłat (tym razem już całkowicie indywidualnych), w postaci możliwości odliczenia limitowanej wpłaty nowych środków w rocznym PIT. Jak przeczytałem, rząd chce znieść roczny limit wpłat na IKZE, ale w rocznym PIT limit odliczeń będzie jak najbardziej obowiązywał nadal. Czyli - "szukamy frajerów, co wpłacą więcej, żeby potem ich ogolić 10% podatkiem przy wypłacie".

      4. Pewnym problemem logistycznym jest paroletnia koegzystencja "starych" i "nowych" IKZE. Jeśli ktoś ma dzisiaj aktywne IKZE, no to dostanie kolejne i teraz zasadnicze pytanie - na które z tych kont ma wpłacić roczną limitowaną wpłatę do odliczenia w rocznym PIT? Na jedno wybrane przez siebie IKZE? Na oba?

      Być może , aby uniknąć chaosu, rząd wybierze wariant szybkiego scalenia kont, ale wtedy na 99% odebrano by możliwość wypłaty z IKZE przed osiągnięciem 65 roku życia. Posiadacze "starych" IKZE dostaliby krótki czas przed wejściem w życie ustawy, na ewentualne dokonanie wypłaty i dopisanie sobie tych pieniędzy jako dochodu w PIT (w rubryce "inne środki" - jak wiemy, zabieg wielce niekorzystny podatkowo).

      5. Bardzo mnie ciekawi, czy w nowych OFE-IKZE będzie utrzymany taki nadzór regulatora jak dzisiaj. Obawiam się, że nie , co może w krótkim czasie spowodować różne dziwne wahania cen jednostek tych funduszy.

      z17 (z17@gazeta.pl)

      Usuń
    5. Dzięki za komentarz!

      Pozdrawiam, proszę wracać!

      Usuń
  4. A mnie interesowałaby odpowiedź na takie pytanie:

    Jeśli OFE zmieni się w IKZE, zaś PTE zostanie przekształcone w TFI, to co się stanie z DFE?

    I czy w obliczu nadchodzących zmian lepiej mieć OFE i DFE w tym samym PTE, czy w różnych?

    Arek

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dzięki za komentarz i pytania!

      Może OFE zostaną właśnie przemianowane na DFE, które będą powiązane z IKZE. To tylko spekulacja. Sam jestem ciekawy, jak to będzie rozwiązane.

      Pozdrawiam, proszę wracać!

      Usuń
  5. Właśnie w radio TOK FM gościł Paweł Borys i wyjaśnił nieco na temat wprowadzanych zmian. Część środków przenoszonych z OFE (ta, której jeszcze nie ukradną) pójdzie na IKZE. Jeśli ktoś IKZE już ma, to będzie można wybrać połączenie obu lub pozostawić osobne, ale w tym drugim przypadku następne wpłaty będzie można robić tylko na jedno z nich.

    Środki przenoszone z OFE będą „znaczone”, tzn. będą np. uwzględniane przy wyliczaniu minimalnej emerytury. Nie dosłyszałem niestety, czy będą wypłacane przez ZUS, czy tak, jak teraz IKZE. Nie było chyba też nic o opodatkowaniu wypłat (obecnie wypłaty z IKZE mają niższy, niż emerytury z ZUS podatek tylko 10%).

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dzięki za komentarz.

      Pozdrawiam, proszę wracać!

      Usuń
  6. WItam. Czy są nowe informacje na temat planów rządu uderzających w IKZE/OFE?

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Również podbijam pytanie Panie Michale, jakieś nowe prognozy? Chciałam założyć IKZE po tym jak trafiłam na Pana blog w marcu, jednak wahałam się i waham dalej, boję się, że przegapię ważne zmiany i zostanie mi odebrany dostęp do moich środków :(

      Usuń
    2. Witam,
      W mediach nie słychać (widać) nowych pomysłów na temat likwidacji IKZE/IKE, czy brak jest ustaw (choćby ich projektów), a tylko kolejny raz premier Morawiecki przypomniał, że będzie likwidował OFE w przyszłym roku i część tych środków trafi na "IKZE" osób, które miały środki w OFE. Więcej szczegółów brakuje. Na marginesie: założyłem IKZE i IKE w 2016 roku również po lekturze blogu Michała oraz Michała Szafrańskiego z jakoszczedzaćpieniądze i Marcina Iwucia. Nie zamierzam ich likwidować, czy dokonywać wypłat (opodatkowanych) dopóki nie będzie co najmniej projektu ustawy nasuwającej istotne wątpliwości co do tego czy rząd nie zamierza mi ich zabrać itp.

      Usuń
    3. Dzięki za podchwycenie tematu.

      Mam bardzo podobne podejście. Nie podejmuję decyzji na podstawie codziennych wiadomości (których zresztą w ogóle nie oglądam). Oszczędzając na IKE i IKZE nic złego nie robię (wręcz przeciwnie), więc nie towarzyszy mi jakiś specjalny lęk.

      Pozdrawiam, proszę wracać!

      Usuń

A co Ty sądzisz?